مرتضى مطهرى

74

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

به روى زمين بيفتد ، از خوف خدا . من نزديك شدم و عرض كردم : يا ابْنَ رسولِ اللَّه ! بالاخره بفرماييد ، چاره‌اى نيست ، بايد گفت . به من گفت : من چه بگويم ؟ ! به كى بگويم لبّيك ؟ ! اگر در جواب من گفته شود : « لا لبّيك » آن وقت من چه كنم ؟ ! . اين روايتى است كه مرحوم آقا شيخ عباس قمى و ديگران در كتابهايشان نقل مىكنند ، و همه نقل كرده‌اند . راوى اين روايت چنان كه گفتيم مالك بن انس امام اهل تسنن است . همين مالك مىگويد : « ما رَأَتْ عَيْنٌ وَ لا سَمِعَتْ اذُنٌ وَ لا خَطَرَ عَلى قَلْبِ بَشَرٍ افْضَلُ مِنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ » چشمى نديده و گوشى نشنيده و به قلب بشر خطور نكرده مردى بافضيلت‌تر از جعفر بن محمد . محمد شهرستانى صاحب كتاب الملل و النّحل و از فلاسفه و متكلمين بسيار زبردست قرن پنجم هجرى و مرد بسيار دانشمندى است . او در اين كتاب ، رشته‌هاى دينى و مذهبى و از جمله رشته‌هاى فلسفى در همهء دنيا را تشريح كرده است . در يك جا كه از امام صادق نام مىبرد مىگويد : « هُوَ ذو عِلْمٍ غَريرٍ » علمى جوشان داشت « وَ ادَبٍ كامِلٍ فِى الْحِكْمَةِ » و در حكمت ، ادب كاملى داشت ، « وَ زُهْدٍ فِى الدُّنْيا وَ وَرَعٍ تامٍّ عَنِ الشَّهَواتِ » فوق العاده مرد زاهد و باتقوايى بود و از شهوات پرهيز داشت . و در مدينه اقامت كرد و بر دوستان خود اسرار علوم را افاضه مىكرد : وَ يُفيضُ عَلَى الْمَوالى لَهُ اسْرارَ الْعُلومِ . « ثُمَّ دَخَلَ الْعِراقَ » مدتى هم به عراق آمد . بعد اشاره به كناره‌گيرى امام از سياست مىكند و مىگويد : « وَ لا نازَعَ فِى الْخِلافَةِ احَداً » ( با احدى در مسألهء خلافت به نزاع برنخاست . ) او اين كناره‌گيرى را اين‌طور تأويل مىكند ، مىگويد : « امام آنچنان غرق در بحر معرفت و علوم بود كه اعتنايى به اين مسائل نداشت . » من نمىخواهم توجيه او را صحيح بدانم ، مقصودم اقرار اوست كه امام تا چه حد در درياى معرفت غرق بود . مىگويد : « وَ مَنْ غَرِقَ فى بَحْر المَعْرِفَةِ لَمْ يَقَعْ فى شطٍّ » آن كه در درياى معرفت غرق باشد خودش را در شط نمىاندازد ( مىخواهد بگويد اينجور چيزها شطّ است ) « وَ مَنْ تَعَلّى الى ذِرْوَةِ الْحَقيقَةِ لَمْ يَخَفْ مِنْ حَطٍّ » آن كه بر قلهء حقيقت بالا رفته است از پايين افتادن نمىترسد . همين شهرستانى كه اين سخن را دربارهء امام صادق مىگويد ، خودش دشمن شيعه است ؛ در كتاب الملل و النّحل آنچنان شيعه را مىكوبد كه حد ندارد ، ولى براى امام صادق تا اين مقدار احترام قائل است ، و اين يك حسابى است . امروز خيلى از علما در دنيا هستند كه با اينكه با مذهب تشيع فوق العاده دشمن و مخالفند ولى براى شخص